JAK MAŁE NAWYKI
TWORZĄ WIELKĄ ZMIANĘ
ABY NASZE MIASTO BYŁO
CZYSTE, ZIELONE I KOLOROWE
2
Czyste miasto nie powstaje samo
Wielkie zmiany zaczynają się od małych gestów. Nasze miasto może być
czyste, zielone i kolorowe, jeśli każdy z nas zrobi mały krok.
Dlatego Miasto Oświęcim stawia na dobre nawyki:
segregowanie odpadów zgodnie z zasadami,
korzystanie z PSZOK-ów,
dbanie o parki, skwery, trawniki i miejsca wspólne,
sprzątanie po zwierzętach i szacunek dla miejskiej przyrody,
wymianę starych źródeł ciepła na nowe, ekologiczne źródła
grzewcze.
3
Zmieniający się klimat stawia miasta przed nowymi
wyzwaniami. Dlatego miasto Oświęcim ma Plan!
A dokładnie Miejski Plan Adaptacji do zmian klimatu do 2030 roku.
To dokument, który opisuje lokalne zagrożenia i wskazuje, jak miasto
może się na nie przygotować.
Plan analizuje podatność miasta Oświęcimia i określa obszary
wymagające szczególnej uwagi: gospodarkę wodną, zdrowie publiczne,
gospodarkę przestrzenną i energetykę oraz turystykę.
Co oznacza adaptacja? To przygotowanie miasta na skutki zmian
klimatu i takie planowanie jego rozwoju, aby mieszkańcy, infrastruktura
oraz przyroda były na nie mniej narażone. Obejmuje zarówno inwestycje,
jak i zmiany w organizacji miasta, sposobie gospodarowania wodą,
projektowaniu przestrzeni czy ochronie zdrowia.
Adaptacja nie jest jednym wielkim przedsięwzięciem, lecz zbiorem
uzupełniających się działań, które pomagają ograniczać szkody i zwiększać
bezpieczeństwo oraz komfort życia mieszkańców.
4
W dobrym klimacie
Miasto Oświęcim realizuje działania na rzecz ochrony środowiska,
tworząc m.in. łąki kwietne i rozwijając zieloną infrastrukturę,
co pozwala ograniczyć negatywne skutki zmian klimatu, poprawić
retencję wód, wspierać bioróżnorodność, jednocześnie tworząc przyjazne
i zdrowsze przestrzenie rekreacyjne dla mieszkańców.
Łąki kwietne
Pełnią kluczową funkcję w adaptacji miast
do zmian klimatu. Stanowią wielofunkcyjne
ekosystemy, które efektywniej niż tradycyjne
trawniki wspierają bioróżnorodność, poprawiają
mikroklimat, redukują zanieczyszczenia powietrza
i generują oszczędności w utrzymaniu zieleni.
Parki miejskie
W Oświęcimiu sprzyjają spędzaniu czasu
na świeżym powietrzu przez osoby w różnym
wieku. Oferują one zróżnicowane place zabaw,
alejki spacerowe i ścieżki rowerowe, które
zachęcają do aktywności fizycznej zarówno
dzieci, jak i seniorów. W parkach znajdziesz
czas na wytchnienie podczas letnich upałów,
regenerację sił oraz bliski kontakt z naturą.
Mała retencja
Tereny zielone w naszym mieście, w tym trawniki, są elementem tzw.
małej retencji. Pozwalają na spowolnienie odpływu wód opadowych,
przez co odciążają miejski system kanalizacyjny, regulują klimat miejski
poprzez zwiększenie poziomu wilgotności i zmniejszenie wysokich
temperatur, pochłaniając przy tym dwutlenek węgla i wydzielając tlen.
Fot. J. Fiedor
5
Drzewa
Są naturalnym elementem infrastruktury
miejskiej, kluczowym dla adaptacji
do zmian klimatu. Ich korony działają jak
„zielone klimatyzatory”, znacznie obniżają
temperaturę otoczenia w upalne dni.
Zacieniają chodniki i drogi, zapobiegając ich
nagrzewaniu, co bezpośrednio łagodzi zjawisko
miejskiej wyspy ciepła. W naszej przestrzeni
miejskiej sadzone są przede wszystkim gatunki
drzew rodzimych, takich jak: lipa drobnolistna,
grab pospolity, klon pospolity, klon jawor, klon
polny, przyjazne pszczołom i innym zapylaczom.
Obszary przyrodnicze
Środowisko naturalne Oświęcimia obejmuje
miejsca cenne przyrodniczo. Na jego
terenie występują m.in. obszary Natura
2000, zespół przyrodniczo-krajobrazowy
„Dolina rzeki Soły”, które chronią unikalne
lasy łęgowe i starorzecza, będące ostoją dla
wielu rzadkich gatunków ptaków i płazów.
Stanowią również doskonałą przestrzeń
do spacerów oraz edukacji ekologicznej
na świeżym powietrzu.
Nasze cele to:
mniej betonu
mała i duża retencja
więcej różnorodnej zieleni
Zmian klimatu nie cofniemy w rok, ale każda zmiana jest
krokiem w stronę bezpieczeństwa.
6
Kluczem dla nowoczesnego rozwoju miast są rozwiązania, które
określa się jako błękitno-zielona infrastruktura. Zakłada ona łączenie
klasycznej infrastruktury miast (budynki, drogi, osiedla) z roślinnością
i rozwiązaniami służącymi gospodarowaniu wodą.
Zieleń
To drzewa, parki, łąki kwietne, ogrody, zielone dachy i ściany, zielone
przystanki. To naturalna ochrona przed palącym słońcem i gąbka, która
wchłania wodę i ochrania ją przed zbyt szybkim parowaniem. Różnorodna
zieleń tworzy także miejsca schronienia dla wielu gatunków, w tym dla
tak ważnych dla nas owadów zapylających.
Błękit
Oznacza wodę oraz miejsca, które ją zatrzymują: stawy, zbiorniki
retencyjne, ogrody deszczowe, niecki czy nawierzchnie przepuszczalne.
Wszystkie te rozwiązania nie tylko zapobiegają podtopieniom, ale służą
też oszczędzaniu wody, co jest szczególnie ważne przy trwającej od kilku
lat suszy hydrologicznej.
7
Nasza wspólna sprawa
Gospodarka komunalna to nie tylko odbiór odpadów. To także ich właściwa
segregacja, możliwość oddania problemowych rzeczy do PSZOK-u, troska
o zieleń, szacunek do zwierząt i odpowiedzialne korzystanie ze wspólnej
przestrzeni.
Co to znaczy w praktyce?
Każde opakowanie wrzucone do właściwego pojemnika, każdy
posprzątany po psie chodnik i każdy odpad przekazany w odpowiednie
miejsce pomagają utrzymać porządek oraz ograniczać straty surowców.
Równie ważne jest to, czego nie robimy: nie śmiecimy, nie niszczymy roślin,
nie depczemy trawników i nie zostawiamy odpadów obok pojemników.
8
Czysta i zadbana przestrzeń buduje doskonały wizerunek
miasta i jest najlepszą wizytówką dla jego mieszkańców.
Niezwykle ważnym punktem na mapie każdego dbającego o czystość
miasta jest PSZOK, czyli Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów
Komunalnych. To miejsce, w którym każdy mieszkaniec, w ramach opłaty
za gospodarowanie odpadami, może oddać posegregowane odpady
komunalne bez ponoszenia dodatkowych opłat (zgodnie z limitami dla
poszczególnych rodzajów odpadów).
Dla mieszkańców Oświęcimia zorganizowano dwa PSZOKi,
odpowiednio dla prawo- i lewobrzeżnej strony Miasta Oświęcim, które
zlokalizowane są przy:
ul. Bema 12A
ul. Więźniów Oświęcimia 10
Mieszkańcy mogą oddać tam odpady wielkogabarytowe, zużyte
opony, odpady remontowe, tekstylia, przeterminowane leki, a także
chemikalia, które nie powinny trafiać do zwykłych pojemników.
Każdy mieszkaniec Oświęcimia może również bezpłatnie oddać
przeterminowane leki do wybranych aptek, w których zostały postawione
konfiskatory przeznaczone do ich zbiórki.
Na terenie miasta ustawione są również oznakowane szare
kontenery na zużytą odzież i tekstylia oraz specjalne pojemniki w kolorze
czerwonym do zbiórki sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
9
Wspólne dbanie o środowisko to często proste nawyki. Trzeba je
jednak w sobie wyrobić, a czasami przypominać. Zacznij od tych prostych,
codziennych kroków:
kupuj tylko tyle, ile naprawdę potrzebujesz,
nie marnuj żywności,
wybieraj produkty przyjazne dla środowiska,
kupuj napoje w opakowaniach zwrotnych,
korzystaj z produktów wielokrotnego użycia
jeśli możesz, wypożyczaj zamiast kupować,
zmień baterie na ładowane akumulatorki,
zanim wyrzucisz odpady zebrane selektywnie,
przygotuj je tak, aby nadawały się do recyklingu
(usuń zakrętki, gumowe uszczelki, resztki żywności),
kompostuj odpady zielone
a przede wszystkim
SEGREGUJ ODPADY
Właściwa segregacja odpadów jest jednym z najprostszych,
a zarazem najskuteczniejszych sposobów dbania o otaczające nas
środowisko. Pozwala odzyskać cenne surowce wtórne, oszczędza zasoby
naturalne, a także ogranicza ilość śmieci trafiających na składowiska
odpadów.
Segregacja to nie tylko dbanie o środowisko – to współczesny styl
bycia świadomego mieszkańca!
10
Zanim wrzucisz odpady do odpowiedniego pojemnika, pamiętaj:
opróżnij opakowanie z resztek żywności
odkręć nakrętki
zgnieć plastikowe butelki oraz kartony
Warto zwracać opakowania objęte kaucją do punktów, zamiast
wyrzucać je do pojemników. Dzięki temu trafią do recyklingu lub
ponownego użycia, a Ty odzyskasz zapłaconą kaucję.
Segregacja odpadów to jeden z najprostszych sposobów,
by zadbać o otaczające nas środowisko.
11
Dlaczego rosną koszty gospodarowania odpadami komunalnymi
i opłaty pobierane od mieszkańców:
zwiększona ilość wytwarzanych odpadów,
niesegregowanie odpadów przez mieszkańców,
wzrost kosztów pracy,
wzrost cen energii (paliwo, prąd),
wzrost tzw. opłaty marszałkowskiej = kosztów składowania
odpadów,
trudności ze zbytem surowców wtórnych i spadek ich cen,
zakaz składowania frakcji energetycznej,
za ustawowe ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami
komunalnymi muszą płacić inni uczestnicy systemu –
pozostali mieszkańcy.
12
Głęboki oddech
Powietrze, którym oddychamy, jest nam niezbędne do życia. Niestety
powietrza nie widać, jak również nie widać unoszących się w nim
mikroskopijnych zanieczyszczeń.
Ochrona powietrza to ochrona zdrowia!
Gdy powietrze jest zanieczyszczone, mogą znajdować się w nim pyły
PM10 i PM2,5, benzo(a)piren, spaliny oraz inne szkodliwe substancje.
Mogą one przenikać głęboko do układu oddechowego, a także wpływać
na cały organizm.
Dym z komina nie kończy swojej drogi nad jedną posesją, a spaliny
samochodowe nie pozostają wyłącznie nad ulicą. Zanieczyszczenia
przemieszczają się i oddziałują na wszystkich mieszkańców. Przy
bezwietrznej pogodzie powietrze stoi w miejscu, co powoduje
gromadzenie się zanieczyszczeń i powstawanie smogu. Brak ruchu
powietrza uniemożliwia rozpraszanie spalin i pyłów, co wpływa
na pogorszenie jakości powietrza.
Kto jest najbardziej narażony?
13
Zanieczyszczone powietrze może powodować kaszel, duszności,
podrażnienie oczu i dróg oddechowych, pogorszenie samopoczucia
oraz nasilenie istniejących problemów zdrowotnych.
Szczególnej ochrony potrzebują dzieci, osoby starsze, osoby
przewlekle chore, kobiety w ciąży i osoby z niepełnosprawnościami.
Zły stan powietrza oraz duża ilość pyłów zawieszonych w powietrzu
może ograniczać, czy wręcz uniemożliwiać codzienną aktywność,
zniechęca do spacerów oraz obniża jakość życia mieszkańców.
Czyste powietrze wymaga podjęcia odpowiednich kroków, o jego
jakość dbamy przez:
wymianę starych, wysokoemisyjnych źródeł ciepła,
poprawę efektywności energetycznej budynków,
odpowiedzialne korzystanie z transportu,
ochronę zieleni i korytarzy przewietrzających,
niespalanie odpadów i pozostałości roślinnych,
monitoring, edukację i reagowanie na komunikaty o jakości
powietrza.
Nawet małe decyzje pomagają chronić powietrze.
14
Ciepły dom nie musi oznaczać dymu nad miastem. Stare kotły
na węgiel i drewno mogą emitować duże ilości pyłów oraz szkodliwych
substancji. Wymiana przestarzałego urządzenia oznacza mniej smogu,
większy komfort i zdrowsze powietrze dla naszego miasta.
Sprawdź swój kocioł
Informacje o klasie urządzenia znajdziesz na tabliczce znamionowej
lub w dokumentacji. Kocioł bez oznaczenia klasy jest najczęściej
urządzeniem pozaklasowym, potocznie nazywanym kopciuchem, którego
jest zakaz używania.
Zgodnie z uchwałą antysmogową dla Miasta Oświęcim
od 1 stycznia 2027 roku nie będzie można użytkować kotłów klasy 3 i 4.
Na co wymienić stare urządzenie?
W zależności od warunków technicznych budynku rozwiązaniem
może być:
podłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej,
pompa ciepła,
ogrzewanie elektryczne,
kocioł na pellet drzewny spełniający wymagania ekoprojektu.
Pamiętajmy, że nowoczesne ogrzewanie działa skuteczniej,
gdy ciepło nie ucieka przez ściany, dach, okna i drzwi. Dlatego warto
połączyć wymianę źródła z ociepleniem budynku, modernizacją instalacji
grzewczej, wymianą nieszczelnych okien i drzwi oraz oceną stanu
energetycznego domu.
Na takie działania można uzyskać wsparcie finansowe. W Urzędzie
Miasta Oświęcim działa punkt konsultacyjno-informacyjny Programu
„Czyste Powietrze”, w którym mieszkańcy mogą uzyskać pomoc
dotyczącą dotacji.
Wymień stary piec – zmień powietrze!
15
Dekalog świadomego mieszkańca
Przyszłość jest w NASZYCH rękach!
Pobierz
lub odsłuchaj
Zrealizowano na zlecenie
Urzędu Miasta Oświęcim
Opracowanie: Damian Halmer
Bartłomiej Skiba
Wydawca: ILLUSTRIS Sp. z o.o.
Ilustracje zamieszczone w niniejszej publikacji zostały stworzone lub opracowane
z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji (AI), a następnie poddane selekcji
i opracowaniu redakcyjnemu.
Informacja została zamieszczona w celu zapewnienia przejrzystości w zakresie
wykorzystania treści generowanych przy użyciu sztucznej inteligencji,
z uwzględnieniem zasad określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2024/1689 (AI Act).
Copyright © 2026 Urząd Miasta Oświęcim.
Wszelkie prawa zastrzeżone w zakresie, w jakim poszczególne elementy publikacji
podlegają ochronie prawnej.
AI
www.oswiecim.pl